به گزارش توسعه۲۴؛ تجارت جهانی خوراک دام در سال ۲۰۲۵ با رشد قابلتوجهی همراه شد و ارزش صادرات این محصولات به ۴/۲۳میلیارددلار رسید؛ رقمی که از افزایش حدود ۱۰درصدی تجارت این محصولات نسبت به سال ۲۰۲۴ حکایت دارد. ارزش صادرات جهانی خوراک دام در سال ۲۰۲۱ نیز حدود ۷/۱۹میلیارددلار بود و به این ترتیب، بازار طی چهارسال حدود ۴/۱۸درصد بزرگتر شده است.
براساس دادههای منتشرشده ارزش صادرات جهانی خوراک دام از ۳/۲۱میلیارددلار در سال ۲۰۲۴ به ۴/۲۳میلیارددلار در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این رشد در شرایطی رخ داده است که بازار جهانی نهادههای کشاورزی همچنان تحتتاثیر افزایش هزینههای تولید، نوسان قیمت مواد اولیه، هزینههای حملونقل و تحولات ژئوپلیتیکی قرار دارد.
اروپا قطب اصلی صادرات خوراک دام
اروپا همچنان بزرگترین مرکز صادرات خوراک دام در جهان است. کشورهای اروپایی در سال ۲۰۲۵ درمجموع ۳/۱۴میلیارددلار از این محصولات صادر کردهاند که معادل ۳/۶۱درصد کل صادرات جهانی بوده است.
آسیا با سهم ۳/۲۲درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و آمریکای شمالی نیز ۳/۹درصد از صادرات جهانی خوراک دام را به خود اختصاص داده است. سهم آمریکایلاتین، بدون احتساب مکزیک و با احتساب منطقه کاراییب، ۱/۵درصد بوده و آفریقا و اقیانوسیه نیز بهترتیب ۴/۱ و ۴/۰درصد از تجارت جهانی این محصولات را در اختیار داشتهاند. این ترکیب جغرافیایی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از تجارت بینالمللی خوراک دام دراختیار اقتصادهایی است که علاوه بر برخورداری از صنعت دامپروری گسترده، از زیرساختهای پیشرفته تولید، فرآوری، استانداردسازی و صادرات نیز برخوردارند.
هلند در صدر صادرکنندگان
درمیان صادرکنندگان بزرگ جهان، هلند با صادرات ۱/۳میلیارددلاری در سال ۲۰۲۵ در رتبه نخست قرار گرفته و ۲/۱۳درصد از ارزش تجارت جهانی خوراک دام را به خود اختصاص داده است. آلمان با صادرات ۲میلیارددلاری و سهم ۶/۸درصدی در رتبه دوم قرار دارد. آمریکا با ۸/۱میلیارددلار، بلژیک با ۶۳/۱میلیارددلار و چین با ۶۲/۱میلیارددلار نیز در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. فرانسه با ۵/۱میلیارددلار، انگلیس با یکمیلیارددلار، اسپانیا با ۷۴۰میلیوندلار، ایتالیا با ۵/۶۵۲میلیوندلار و قزاقستان با ۵/۶۱۴میلیوندلار دیگر صادرکنندگان بزرگ این بازار بودهاند. درمجموع، ۱۵کشور نخست صادرکننده در سال ۲۰۲۵ حدود ۹/۷۲درصد از کل صادرات جهانی خوراک دام را در اختیار داشتهاند؛ آماری که از تمرکز نسبتا بالای این بازار حکایت دارد.
قزاقستان شگفتیساز بازار خوراک دام
یکی از نکات قابلتوجه در آمار سال ۲۰۲۵، رشد سریع صادرات برخی کشورهای درحالتوسعه و نوظهور است. قزاقستان با افزایش ۸/۱۵۴درصدی صادرات نسبت به سال ۲۰۲۴، بالاترین نرخ رشد را در میان صادرکنندگان بزرگ به ثبت رسانده است. پس از قزاقستان، هند با رشد ۹/۳۰درصدی، لهستان با ۸/۱۹درصد و دانمارک با ۲/۱۸درصد قرار گرفتهاند.
درمقابل، رشد صادرات برخی صادرکنندگان بزرگ بسیار محدودتر بوده است؛ بهطوریکه صادرات چین تنها ۲/۰درصد، بلژیک ۷/۳درصد، اتریش ۳/۴درصد و آمریکا ۴/۶درصد افزایش یافته است. این تفاوت در نرخ رشد میتواند نشانهای از تغییر تدریجی مسیرهای تجارت جهانی و افزایش حضور کشورهای نوظهور در بازار خوراک دام باشد؛ بهویژه کشورهایی که در سالهای اخیر تلاش کردهاند ظرفیت تولید و فرآوری محصولات کشاورزی خود را به بازارهای صادراتی متصل کنند.
در میان ۱۰۰صادرکننده اصلی خوراک دام جهان، ایران در سال ۲۰۲۵ با صادرات ۶/۲۵میلیوندلاری در رتبه ۶۰ قرار گرفته، نکته مهم اینجاست که صادرات ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۵/۷درصد کاهش داشته است. این کاهش در حالی رخ داده که ارزش تجارت جهانی خوراک دام در همین دوره حدود ۱۰درصد افزایش یافته است بنابراین عملکرد صادراتی ایران در مقایسه با روند کلی بازار جهانی، وضعیت مطلوبی نداشته است.
اگرچه قرار گرفتن ایران در میان ۱۰۰صادرکننده اصلی نشان میدهد ظرفیت تولید و صادرات در این صنعت وجود دارد اما فاصله کشور با صادرکنندگان پیشرو بسیار قابلتوجه است. برای نمونه، هلند بهتنهایی بیش از ۳میلیارددلار خوراک دام صادر کرده؛ رقمی که بیش از ۱۰۰برابر صادرات ایران است. این فاصله را میتوان در عواملی مانند ظرفیت تولید، فناوری فرآوری، کیفیت و استاندارد محصولات، دسترسی به بازارهای صادراتی، هزینههای حملونقل، دسترسی به نهادهها و سیاستهای تجاری جستوجو کرد.
خوراک دام حلقهای تعیینکننده در امنیت غذایی
اهمیت اقتصادی خوراک دام تنها به ارزش تجارت آن محدود نمیشود. این محصولات یکی از حلقههای اصلی زنجیره تولید گوشت، شیر، تخممرغ و سایر محصولات پروتئینی هستند و هرگونه تغییر در قیمت یا دسترسی به آنها میتواند مستقیما بر هزینه تمامشده تولید مواد غذایی اثر بگذارد. رشد تجارت جهانی خوراک دام در سال ۲۰۲۵ نیز نشان میدهد تقاضا برای محصولات فرآوریشده و تخصصی این صنعت همچنان در حال افزایش است. در چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند محصولاتی با کیفیت مناسب، قیمت رقابتی و استانداردهای موردنیاز بازارهای بینالمللی تولید کنند، از امکان افزایش سهم خود در تجارت جهانی برخوردار خواهند بود.
برای ایران نیز این بازار از اهمیت ویژهای برخوردار است. موقعیت جغرافیایی کشور و دسترسی به بازارهایی همچون عراق، کشورهای حاشیه خلیجفارس، آسیایمرکزی و دیگر کشورهای همسایه میتواند زمینه مناسبی برای توسعه صادرات خوراک دام ایجاد کند. بااینحال، استفاده از این ظرفیت نیازمند مجموعهای از پیششرطهاست؛ از ثبات سیاستهای تجاری و دسترسی پایدار به نهادهها گرفته تا کاهش هزینه تولید و حملونقل، ارتقای کیفیت، استانداردسازی و ایجاد شبکههای پایدار صادراتی.
انتهای پیام/
