به گزارش توسعه۲۴؛ بحث بنزین در ایران را نباید به انتخاب میان سه گزینه رایج محدودسازی عرضه، حفظ سهمیه و فروش مازاد با قیمت آزاد یا تخصیص بخشی به حملونقل عمومی و توزیع باقیمانده میان مردم- محدود کرد. به نظر من، مساله اصلی صرفا «قیمت پایین بنزین» نیست، بلکه ناترازی میان مصرف و عرضه است.
بر اساس آمار رسمی، مصرف روزانه حدود ۱۳۵میلیون لیتر و عرضه داخلی حدود ۱۲۱میلیون لیتر است؛ شکافی معادل ۱۴میلیون لیتر در روز که ممکن است تا پایان سال بیشتر هم شود. در شرایط تحریم، جنگ و محدودیت سرمایهگذاری، افزایش سریع تولید یا جبران کامل کسری از طریق واردات واقعبینانه نیست؛ بنابراین در کوتاهمدت کاهش مصرف اجتنابناپذیر است.
هیچ سیاست بنزینی بدون اصلاح صنعت خودرو موفق نخواهد بود؛ چون نمیتوان از مردم خواست مصرف را کاهش دهند؛ درحالیکه خودروهای داخلی پرمصرف هستند، خودروهای کممصرف و هیبریدی گران و کمیابند، تعرفه واردات بالاست، خودروهای فرسوده همچنان در جادهها تردد میکنند و حملونقل عمومی کافی نیست.
به همین دلیل، کاهش تعرفه واردات خودروهای کممصرف و هیبریدی را پیششرط افزایش تدریجی قیمت حاشیهای میدانم و پیشنهاد میکنم بخشی از منابع حساب انرژی صرف یارانه سود نوسازی خودرو و موتورسیکلت فرسوده شود. مساله انرژی ایران را نباید فقط از زاویه کاهش مصرف دید؛ بخشی از منابع حساب انرژی باید به افزایش عرضه -از جمله سرمایهگذاری بخش خصوصی در نیروگاههای خورشیدی و بهینهسازی پالایشگاهها- اختصاص یابد.
دولت باید بهتدریج از نقش تولیدکننده و تامینکننده مستقیم انرژی خارج و به سمت تنظیمگری، ایجاد رقابت و جذب سرمایه خصوصی حرکت کند؛ به عبارت دیگر، راهحل پیشنهادی من صرفا یک عدد قیمتی نیست، بلکه یک مسیر اصلاح ساختاری است که در آن سهمیه پایه، قیمت حاشیهای، حساب شفاف انرژی و سرمایهگذاری خصوصی در کنار هم عمل میکنند. در پایان، تاکید میکنم که به باور من از خودِ سازوکار اقتصادی مهمتر، اعتماد عمومی است.
اصلاح انرژی در ایران نه صرفا یک مساله اقتصادی، بلکه یک مساله اقتصاد سیاسی و قرارداد اجتماعی است و معتقدم مردم باید بدانند چه مبلغی پرداختهاند، چه میزان وارد حساب انرژی شده، چه تسهیلاتی ایجاد شده، چند خودرو و موتورسیکلت فرسوده جایگزین شده، چند اتوبوس خریداری شده و چه میزان از منابع به حساب بازگشته است؛ گزارشی که پیشنهاد میکنم هر سه ماه یکبار بهصورت عمومی منتشر شود.
رکورد مصرف بنزین سال جاری، روز گذشته در تهران شکست و در تعدادی از جایگاههای پایتخت صف بنزین رویت شد. طبق اطلاعات بهدستآمده از وزارت نفت، روز گذشته مصرف بنزین در تهران رکورد سال جاری را زد و به ۲۶.۲ میلیون لیتر رسید.
مشاهدات از تعدادی از جایگاههای سطح شهر تأیید میکند، بخش عمدهای مراجعهکنندگان به پمپبنزین از کارت جایگاه استفاده میکنند، همین مسئله مهمترین دلیل شکلگیری صف در پمپبنزین است. اظهارات مکرر مسئولان دولتی در ردههای مختلف و خلأ تصمیمگیری از دلایل ایجاد نگرانی در مردم و مراجعه مکرر به جایگاههای بنزین است.
پاسخ درست به کسری روزانه بنزین، نه «افزایشندادن فعلی قیمت» و نه صرفا «گرانکردن» است، بلکه در پذیرش قیمتگذاری واقعیتر برای مصرف مازاد، بدون ایجاد شوک عمومی، در کنار بازگرداندن شفاف این منابع به توسعه ظرفیت انرژی کشور خلاصه میشود. به تعبیر من، هدف نهایی باید تبدیل قیمت بنزین از ابزاری برای پوشش کسری بودجه امروز، به ابزاری برای ساختن ظرفیت انرژی فردا باشد.
انتهای پیام/
