به گزارش توسعه۲۴؛ ایران با دراختیارداشتن تنها یکدرصد جمعیت جهان حدود ۷درصد ذخایر معدنی دنیا را در خود جای داده و براساس آمار سال۲۰۲۴ پس از روسیه، آمریکا، عربستان و کانادا در جایگاه پنجمین کشور ثروتمند جهان از نظر منابع طبیعی و معدنی قرار گرفته؛ جایگاهی که در نگاه نخست میتواند یکی از مهمترین مزیتهای اقتصادی کشور بهشمار رود اما سهم ناچیز معدن در اقتصاد کلان نشان میدهد بخش بزرگی از این ظرفیت هنوز بهثروت مولد تبدیل نشده است.
تنوع معدنی ایران نیز ابعاد این ظرفیت را آشکارتر میکند. از ۴۸محیط مستعد کانیزایی شناختهشده در جهان ۳۵محیط در ایران وجود دارد و از ۱۱۴تیپ معدنی شناختهشده جهانی ۸۹تیپ در کشور یافت میشود. ایران در برخی ذخایر استراتژیک جایگاه قابلتوجهی دارد؛ از رتبه نهم جهان در ذخایر آهن و رتبه پنجم در مس گرفته تا رتبه ششم در سرب و روی و جایگاه ۱۵ تا ۲۰ در ذخایر طلا. ارزش ذخایر اکتشافشده طی یک دهه گذشته نیز حدود ۵۰میلیارد دلار برآورد شده است.
برآوردها حاکی از آن است که ارزش کل ذخایر معدنی ایران میتواند بهحدود ۴/۱ تریلیون دلار برسد، در حالی که سهم معدن از اقتصاد کشور همچنان نزدیک بهصفر است. با این حال بهرهبرداری از این ثروت بدون توسعه اکتشاف و جذب سرمایه ممکن نیست. محدودیت منابع دولتی موجب شده مشارکت بخش خصوصی در تامین مالی پروژههای اکتشافی بهیک ضرورت تبدیل شود. در همین رابطه سازمان زمینشناسی ضمن استقبال از مشارکت بخش خصوصی از تعریف صدها پروژه جدید، توسعه برداشتهای ژئوفیزیک هوایی و شناسایی ظرفیتهای عناصر نادر خاکی خبر میدهد.
در کنار این ثروت زیرزمینی اما یک هشدار جدی نیز وجود دارد؛ فرونشست زمین که از آن با عنوان زلزله خاموش یاد میشود طی سالهای اخیر گسترش قابلتوجهی یافته است. وسعت مناطق درگیر این پدیده از حدود ۱۰هزارکیلومترمربع بهنزدیک ۱۰۰هزار کیلومترمربع رسیده و در برخی مناطق نرخ فرونشست تا ۲۰ سانتیمتر در سال برآورد شده است. بهاین ترتیب تصویر امروز زمینشناسی ایران همزمان دو چهره متفاوت دارد: ثروتی عظیم در زیر زمین و مخاطراتی رو بهگسترش بر سطح آن.
در همین رابطه فاطمیعقدا، رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه ایران با در اختیار داشتن یکدرصد جمعیت جهان حدود ۷درصد ذخایر معدنی دنیا را بهخود اختصاص داده، گفت : براساس آمار سال ۲۰۲۴ میلادی ایران پس از روسیه، آمریکا، عربستان و کانادا پنجمینکشور ثروتمند جهان از نظر منابع معدنی است. سیدمحمود فاطمیعقدا، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت و رییس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور از هفت راهبرد کلان این سازمان رتبه پنجم ایران در ثروت معدنی جهان و گسترش ۱۰برابری مناطق درگیر پدیده فرونشست در کشور خبر داد.
فاطمیعقدا با گرامیداشت یاد پیشکسوتان و بنیانگذاران سازمان زمینشناسی از سال۱۳۳۸ تاکنون هفتراهبرد کلان این سازمان را برشمرد: شناسایی داراییهای معدنی و زمینشناسی کشور با روشهای نوین، تولید دادههای جامع و فراگیر علوم زمین، توسعه سازمان بهعنوان مرجعی معتبر و صاحب مرجعیت علمی در سطح جهانی، حرکت در مسیر تحول دیجیتال در حوزه علوم زمین، کمک بهتوسعه پایدار و مدیریت ریسک مخاطرات طبیعی، ارتقای جایگاه حاکمیتی و نهادی سازمان و درنهایت حرکت بهسمت حکمرانی مشارکتی در حوزه علوم زمین.
او گفت سازمان زمینشناسی در دو حوزه اکتشافات معدنی و زمینشناسی مخاطرات طبیعی ماموریت قانونی دارد و باتوجهبه موقعیت ایران بهعنوان یکی از کشورهای مستعد بلایای طبیعی، شناسایی گسلها و بررسی فرآیندهای شکلدهنده مخاطرات ازجمله وظایف اصلی این سازمان است.
رییس سازمان زمینشناسی با اشاره بهبحران فرونشست زمین در کشور آن را پدیدهای عمدتا انسانساز ناشی از برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی دانست و گفت: خسارات ناشی از آن با زلزلههای بزرگ قابل مقایسه است بهطوری که از آن با عنوان زلزله خاموش یاد میشود. بهگفته او، مسوولیت قانونی مدیریت این پدیده بر عهده مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی است اما سازمان زمینشناسی نیز براساس ماموریت خود در این حوزه فعالیت میکند.
فاطمیعقدا با بیان اینکه شدت این پدیده از سال۱۴۰۰ بهطور محسوسی افزایش یافته، گفت وسعت مناطق درگیر فرونشست از حدود ۱۰هزار کیلومترمربع بهنزدیک ۱۰۰هزار کیلومترمربع یعنی ۱۰برابر افزایش یافته است.
بهگفته او، جنوب تهران و دشتهای شهریار و ورامین بهشدت درگیر این پدیده هستند و در سطح کشور استانهای کرمان(بهویژه دشتهای رفسنجان و جیرفت که سابقه آن بهپیش از انقلاب بازمیگردد)، اصفهان، خراسان رضوی، فارس، گلستان و دشتهای تهران، البرز و قزوین بیشترین درگیری را با این پدیده دارند. نرخ فرونشست در برخی مناطق کشور تا حدود ۲۰سانتیمتر در سال برآورد شده است.
انتهای پیام/
