به گزارش توسعه۲۴؛ فولاد فقط یک محصول صنعتی نیست؛ حلقه اتصال ساختمان، خودروسازی، انرژی، حملونقل، ماشینآلات، لوازم خانگی و زیرساختهای یک کشور است. به همین دلیل، آسیب به صنعت فولاد میتواند پیامدهایی فراتر از کاهش تولید چند کارخانه داشته باشد و زنجیره بزرگی از فعالیتهای اقتصادی را تحتتأثیر قرار دهد. این موضوع برای ایران پس از دوره جنگ اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برخی شرکتهای فولادی کشور هدف حمله قرار گرفتند و فعالیت یا معاملات سهام آنها با وقفه مواجه شد.
چین در صدر ایران در سال ۲۰۲۵ دهمین تولیدکننده فولاد جهان
تولید فولاد خام جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود یک میلیارد و ۸۵۰ میلیون تن رسید. چین با تولید ۹۶۰.۸ میلیون تن، بهتنهایی بیش از نیمی از فولاد جهان را تولید کرد و با فاصلهای بسیار زیاد در صدر جدول قرار گرفت. هند با تولید ۱۶۴.۹ میلیون تن جایگاه دوم را به خود اختصاص داد. نکته مهم درباره هند، رشد بیش از ۱۰ درصدی تولید سالانه است؛ مسیری که این کشور را به مهمترین قدرت در حال صعود صنعت فولاد تبدیل کرده است.
پس از این دو کشور، آمریکا با ۸۱.۹ میلیون تن، ژاپن با ۸۰.۷ میلیون تن، روسیه با ۶۷.۹ میلیون تن و کرهجنوبی با ۶۲.۲ میلیون تن قرار دارند. ترکیه، آلمان و برزیل نیز بهترتیب با تولید ۳۸.۱، ۳۴.۱ و ۳۳.۴ میلیون تن رتبههای هفتم تا نهم را در اختیار گرفتهاند. ایران با تولید حدود ۳۲ میلیون تن فولاد خام، دهمین تولیدکننده بزرگ جهان در سال ۲۰۲۵ بود. مجموع تولید ۱۰ کشور نخست به حدود یک میلیارد و ۵۵۶ میلیون تن میرسد؛ یعنی نزدیک به ۸۴ درصد فولاد جهان در همین ۱۰ کشور تولید شده است.
بااینحال، آمار جدیدتر نشانههایی از فشار بر جایگاه ایران دارد. در فهرست ۱۰ تولیدکننده بزرگ ماه ژوئیه ۲۰۲۶، نام ایران دیده نمیشود و ویتنام با تولید ۲.۶ میلیون تن وارد این جدول شده است. تولید فولاد خاورمیانه نیز در این ماه ۱۳.۴ درصد کاهش یافته است. این آمار بهتنهایی علت افت ایران را مشخص نمیکند، اما همزمانی آن با آسیبهای جنگی و محدودیتهای عملیاتی، ضرورت رصد تولید ماههای آینده را افزایش میدهد.
چرا نبض اقتصاد جهان با فولاد میزند؟
ساختمانها، پلها، خطوط راهآهن، خودروها، کشتیها، خطوط انتقال انرژی، تجهیزات کارخانهای و حتی بخشی از زیرساختهای دفاعی بدون فولاد قابل توسعه نیستند. بنابراین تغییرات تولید و مصرف این فلز، تصویری از وضعیت واقعی فعالیتهای اقتصادی ارائه میکند.
رشد مصرف فولاد معمولاً با افزایش ساختوساز، توسعه زیرساختها و رونق تولید صنعتی همراه است. در مقابل، کاهش تقاضا میتواند نشانه رکود در بخش مسکن، افت تولید خودرو یا کاهش سرمایهگذاری باشد. از همین رو، فولاد یکی از مهمترین دماسنجهای اقتصاد جهانی محسوب میشود. اما شرایط تمام تولیدکنندگان یکسان نیست. چین بهدلیل مقیاس بزرگ تولید، نقشی تعیینکننده در قیمتهای جهانی دارد. کاهش تقاضای داخلی چین میتواند فولاد مازاد این کشور را به بازارهای صادراتی هدایت کرده و قیمتها را تحت فشار قرار دهد.
هند در مسیر توسعه زیرساخت و افزایش ظرفیت صنعتی قرار دارد و رشد تولید آن بیشتر از افزایش تقاضای داخلی حمایت میگیرد. آمریکا و ترکیه نیز سهم بالایی از تولید خود را با استفاده از کورههای قوس الکتریکی و ضایعات فلزی انجام میدهند؛ بنابراین قیمت قراضه و برق برای آنها اهمیت زیادی دارد.
ژاپن، کرهجنوبی و آلمان بیشتر بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و فولادهای تخصصی متمرکز شدهاند. این کشورها همزمان با فشار هزینه انرژی و الزامات زیستمحیطی، به سمت هوشمندسازی خطوط، استفاده از هیدروژن و تولید فولاد کمکربن حرکت میکنند.
جایگاه ایران متفاوت است. دسترسی به سنگآهن و گاز، مزیت مهمی برای تولید فولاد احیای مستقیم ایجاد کرده است؛ اما همین ساختار، صنعت را به تأمین پایدار برق و گاز وابسته میکند. محدودیت انرژی، تحریم، هزینه حملونقل و اختلال در صادرات میتواند باعث شود ظرفیت اسمی بالای کارخانهها الزاماً به تولید واقعی تبدیل نشود.
ایران در سال ۲۰۲۵ با تولید حدود ۳۲ میلیون تن فولاد خام، دهمین تولیدکننده بزرگ جهان بود؛ اما دادههای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد این جایگاه تحت فشار قرار گرفته و ایران در مقاطع اخیر از جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ خارج شده است. آسیبهای جنگی، محدودیت انرژی و اختلال عملیاتی میتوانند فاصله میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی را افزایش دهند.
انتهای پیام/
