به گزارش توسعه۲۴؛ پس از ماهها اظهارنظرهای پراکنده، تکذیب افزایش قیمت و هشدار درباره رشد مصرف دولت سرانجام بهبستهای اجراییتر برای اصلاح بازار بنزین نزدیک شده؛ ستهای که ظاهرا بهجای واردکردن یک شوک قیمتی فراگیر بر حفظ سهمیه ۱۵۰۰تومانی، کاهش تدریجی سهمیه دوم، مدیریت مصرف مازاد، اصلاح احتمالی نرخ بنزین جایگاهها و تکمیل زیرساختهای هوشمند توزیع استوار خواهد بود.
پساز تکذیبهای پیاپی مقامات دولتی درباره افزایش نیافتن قیمت بنزین اینبار فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت آب پاکی را روی دست همه ریخت و از تصمیم دولت برای مهارناترازی بنزین خبر داد. او گفت که بنزین از مرحله تشریح ناترازی و درخواست صرفهجویی عبور کرده و دولت اکنون درحال سنجش گزینههایی است که قابلیت اجرا داشته باشند هرچند هنوز زمان دقیق و ابعاد نهایی این جراحی اعلام نشده است.
میانگین توزیع روزانه بنزین در ۲۴روز نخست تیرماه به۱۳۴میلیونو۵۰۰هزار لیتر رسیده درحالیکه تولید مستقیم ۱۰پالایشگاه کشور حدود ۱۱۱میلیونلیتر و مجموع تولید پالایشگاهی و بنزین اختلاطی نزدیک به۱۲۷میلیونلیتر بوده است. بهاینترتیب حتی با محاسبه بنزین اختلاطی نیز بازار روزانه با حدود ۷میلیونو۵۰۰هزار لیتر کسری روبهرو است و فاصله مصرف با تولید مستقیم پالایشگاهها از ۲۳میلیون لیتر فراتر میرود.
اکنون دولت با حفظ خط قرمز بنزین سهمیهای درحال نزدیکشدن بهراهحلی است که هزینه مصرف بیشتر را از مصرفکنندگان پرمصرف دریافت کند. مهاجرانی البته تاکید کرده که سهمیه ماهانه ۶۰لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰تومان بدون تغییر باقی میماند اما سهمیه دوم ۳۰۰۰تومانی که در ابتدای طرح ۱۰۰لیتر بود در دوره جنگ به۷۰لیتر و اکنون به۵۰لیتر کاهش یافته است. او احتمال اصلاح نرخ بنزین عرضهشده با کارت جایگاهها را منتفی ندانسته و گفته هر تصمیمی در این زمینه پیش از اجرا بهاطلاع مردم خواهد رسید. نرخ فعلی بنزین کارت جایگاه ۵هزارتومان اعلام شده است.
عبور از شوک قیمتی بهاصلاح پلکانی
واکاوی سخنان سخنگوی دولت از تغییر مهمی در سیاست بنزینی حکایت دارد. برخلاف تجربه آبان۱۳۹۸ که اصلاح قیمت بهصورت ناگهانی و در یک مرحله اجرا شد دولت اینبار میکوشد جراحی بنزین را بهچند بخش تقسیم کند: نخستین بخش حفظ سهمیه پایه برای جلوگیری از واردشدن فشار مستقیم بهخانوارهای کممصرف است. بخش دوم با کاهش سهمیه ۳هزارتومانی دامنه برخورداری از سوخت ارزان را محدود میکند و بخش سوم احتمالا ازطریق اصلاح نرخ بنزین جایگاه یا طراحی تعرفههای پلکانی و فصلی هزینه بیشتری را متوجه مصرفهای بالاتر خواهد کرد.
مهاجرانی گفت: طرح پلکانی و فصلی قیمتها همچنان در دست بررسی است و هر زمان دولت بهجمعبندی برسد جزئیات آن را پیش از اجرا اعلام خواهد کرد. همین اظهارنظر نشان میدهد گزینه نهایی لزوما افزایش یکسان قیمت برای تمام مصرفکنندگان نیست. ممکن است نرخ بنزین براساس میزان مصرف، فصل سفر یا استفاده از کارت شخصی و کارت جایگاه تغییر کند. در چنین الگویی سهمیه پایه برای مصارف ضروری حفظ میشود اما هرچه مصرف خودرو از سقف مشخصی فراتر رود بهای هرلیتر افزایش خواهد یافت.
این روش از نظر اجتماعی نسبتبه افزایش یکباره قیمت قابلیت دفاع بیشتری دارد زیرا میان خانواری که ماهانه کمتر از ۶۰لیتر مصرف میکند و خودرویی که چندبرابر سهمیه معمول بنزین میسوزاند تفاوت ایجاد میکند. بااینحال اجرای موفق آن بهشفافیت کامل نیاز دارد. دولت باید مشخص کند هدف اصلی کاهش مصرف، جلوگیری از قاچاق، تامین کسری بودجه یا حذف تدریجی یارانه پرمصرفهاست. درصورتیکه افکار عمومی احساس کند اصلاح قیمت صرفا برای جبران کمبود منابع دولت انجام میشود حتی یک طرح پلکانی نیز میتواند با مقاومت اجتماعی روبهرو شود.
سخنگوی دولت استدلال کرده که تنها هزینه انتقال و عرضه بنزین در جایگاهها حدود ۴هزارتومان برای هر لیتر است و پرداخت مابهالتفاوت قیمت تمامشده و نرخ فروش منابع بودجهای دولت را در دیگر بخشها محدود میکند. او ظرفیت تولید داخلی را حدود ۱۰۰میلیونلیتر در روز اعلام کرده و هشدار داده که با افزایش مصرف پوشش این فاصله هزینهای دشوارتر خواهد شد.
این ارقام نشان میدهد حتی بحث بر سر قیمت هزارو۵۰۰یا۳هزارتومان تنها بخشی از مساله است. هزینه واقعی بنزین شامل ارزش نفت خام، پالایش، انتقال، ذخیرهسازی، توزیع، هزینه جایگاه و در شرایط کسری قیمت واردات میشود. بنابراین تثبیت چندساله قیمت در شرایط تورمی بهتدریج فاصله میان نرخ فروش و هزینه تامین را افزایش داده و یارانه پنهان را بهسطحی رسانده که ادامه آن بدون فشار بر بودجه یا کاهش سرمایهگذاریهای زیرساختی دشوار است.
انتهای پیام/
