به گزارش توسعه۲۴؛ همزمان با روند بازسازی، صنعت پتروشیمی ایران یکی از بزرگترین برنامههای توسعهای تاریخ خود را نیز دنبال میکند. در قالب برنامه هفتم توسعه، اجرای ۶۱ طرح پتروشیمی با ظرفیت ۳۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تن و سرمایهگذاری ۲۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلاری پیشبینی شده است. همچنین در برنامه هشتم توسعه، ۴۶ طرح دیگر با ظرفیت ۵۱ میلیون و ۳۰۰ هزار تن و سرمایهگذاری مورد نیاز ۴۴ میلیارد دلار هدفگذاری شده است.
افزونبراین، مناطق جدید توسعهای همچون مکران، پارسیان، جاسک، قشم و فاز دوم ماهشهر بهعنوان قطبهای آینده صنعت پتروشیمی تعریف شدهاند. منطقه مکران به دلیل دسترسی مستقیم به آبهای آزاد و موقعیت ممتاز ترانزیتی، یکی از مهمترین کانونهای جذب سرمایهگذاری در سالهای آینده خواهد بود. در کنار بازسازی، یکی از مهمترین مأموریتهای صنعت پتروشیمی ایران تکمیل زنجیره ارزش است. بخش قابل توجهی از صادرات کنونی کشور شامل محصولات میانی زنجیره تولید است که در سایر کشورها به محصولات نهایی تبدیل میشوند. شرکت ملی صنایع پتروشیمی با شناسایی حدود ۲ میلیارد دلار کالای وارداتی قابل تولید در داخل و تدوین نقشه راه توسعه زنجیره ارزش، مسیر تازهای برای سرمایهگذاری در این صنعت ترسیم کرده است.
هدف این برنامه آن است که سرمایهگذاریها بهسمت تولید محصولات نهایی، تخصصی و دانشبنیان هدایت شوند تا ضمن افزایش ارزش افزوده، وابستگی کشور به واردات نیز کاهش یابد. ایران امروز دومین قدرت بزرگ پتروشیمی خاورمیانه به شمار میرود. عربستان سعودی با حدود ۴۲ درصد سهم بازار منطقه در جایگاه نخست قرار دارد و ایران با حدود ۳۰ درصد سهم، رتبه دوم را در اختیار دارد. کشورهای قطر، امارات و ترکیه نیز با فاصله قابل توجه در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. ایران در سطح جهانی نیز حدود ۳ درصد از تولید محصولات عمده پتروشیمی جهان را در اختیار دارد. با توجه به ذخایر عظیم نفت و گاز، دسترسی پایدار به خوراک و برنامههای توسعهای گسترده، بسیاری از کارشناسان معتقدند ظرفیت ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی بسیار فراتر از وضعیت کنونی است.
پتروشیمی صنعتی که متوقف نشد
جنگ تحمیلی سوم اگرچه برخی مجتمعها و زیرساختهای پتروشیمی را هدف قرار داد، اما صنعت پتروشیمی ایران بار دیگر توانایی خود را در عبور از بحران نشان داد. بلافاصله پس از آسیبدیدگی برخی واحدها، عملیات ارزیابی خسارتها، تأمین تجهیزات، بازسازی و راهاندازی دوباره آغاز شد. بهرهمندی از توان فنی و مهندسی داخلی، شبکه گسترده سازندگان تجهیزات و تجربه چند دهه فعالیت در این صنعت سبب شد روند بازسازی با سرعت قابل توجهی آغاز شود.
امروز بسیاری از واحدهای آسیبدیده در مسیر بازگشت به چرخه تولید قرار دارند و پروژههای بازسازی نهتنها با هدف جبران خسارت، بلکه با رویکرد نوسازی فناوریها، افزایش بهرهوری و ارتقای استانداردهای تولید در حال اجرا هستند. این روند پیام روشنی برای بازارهای جهانی دارد؛ صنعت پتروشیمی ایران در حال بازگشت سریع به بازارهای بینالمللی است و جنگ نتوانسته مسیر توسعه بلندمدت این صنعت را متوقف کند.
چرا ایران مقصد جذاب سرمایهگذاران خارجی است؟
شاید مهمترین پرسش برای سرمایهگذاران بینالمللی این باشد که چرا باید صنعت پتروشیمی ایران را انتخاب کنند؟ پاسخ در مجموعهای از مزیتهای رقابتی نهفته است که کمتر کشوری بهصورت همزمان از آنها برخوردار است. ایران دارای یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان است و دسترسی بلندمدت و پایدار به خوراک مورد نیاز واحدهای پتروشیمی را تضمین میکند. این مزیت، هزینه تولید را بهشکل قابل توجهی کاهش و نرخ بازگشت سرمایه را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، ایران به آبهای آزاد بینالمللی دسترسی مستقیم دارد و از طریق خلیج فارس و دریای عمان به بازارهای جهانی متصل است. همجواری با ۱۵ کشور، دسترسی به بازارهای منطقهای، زیرساختهای گسترده صادراتی، شبکه حملونقل، نیروی انسانی متخصص و هزینههای رقابتی تولید از دیگر مزیتهای سرمایهگذاری در این صنعت به شمار میرود. طی سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۱ حدود ۸۷ میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنعت پتروشیمی ایران انجام شده که نزدیک به ۱۹ درصد آن از محل منابع خارجی تأمین شده است. این سابقه نشان میدهد که صنعت پتروشیمی ایران حتی در شرایط پیچیده بینالمللی نیز توانسته اعتماد سرمایهگذاران خارجی را جلب کند.
امروز نیز جذب سرمایهگذاری خارجی به یکی از اولویتهای اصلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی تبدیل شده است. معرفی فرصتهای سرمایهگذاری در مجامع بینالمللی، استفاده از ظرفیت همکاریهای اقتصادی در قالب بریکس و سازمان همکاریهای شانگهای، ارائه مشوقهای قانونی، معافیتهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و تضمینهای حمایتی از سرمایهگذاران خارجی بخشی از سیاستهای جذب سرمایه در این صنعت است.
نکته قابل توجه آن است که تجربه چند دهه توسعه صنعت پتروشیمی ایران، ظرفیت گسترده شرکتهای مهندسی، سازندگان داخلی تجهیزات و نیروی انسانی متخصص، امروز به یکی از مهمترین مزیتهای کشور در مسیر احیای سریع واحدهای آسیبدیده تبدیل شده است. صنعت پتروشیمی ایران در سالهای گذشته توانسته بخش بزرگی از نیازهای فنی و تجهیزاتی خود را بومیسازی کند و همین موضوع اکنون سرعت بازسازی را بهشکل محسوسی افزایش داده است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند بازسازی کنونی فقط به معنای جبران خسارتهای جنگ نیست، بلکه فرصتی برای نوسازی تجهیزات، ارتقای فناوریها، بهبود بهرهوری انرژی، افزایش ضریب ایمنی و حرکت بهسمت استانداردهای جدید تولید به شمار میرود. به بیان دیگر، بخشی از واحدهایی که امروز در حال بازسازی هستند، پس از راهاندازی مجدد میتوانند با فناوریهای بهروزتر و بازده بالاتر نسبت به گذشته فعالیت کنند.
انتهای پیام/
