به گزارش توسعه۲۴؛ در حالی که بازار جهانی نفت خام پس از فروکش کردن تنشهای اخیر در غرب آسیا به ثبات نسبی رسیده و قیمت هر بشکه نفت همچنان در محدوده کمتر از ۸۰ دلار نوسان میکند، بازار فراوردههای نفتی با چالشی تازه در سمت عرضه روبهرو شده است؛ وضعیتی که میتواند زمینهساز موج جدیدی از افزایش قیمت انرژی در کشورهای مختلف باشد.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد بازار جهانی بنزین و گازوئیل با کمبود عرضه روبهرو است؛ بهگونهای که حاشیه سود پالایشگاهها در اروپا و آمریکا به بالاترین سطح چند سال اخیر رسیده و قیمت عمدهفروشی سوخت همچنان روندی صعودی دارد. این شرایط نشان میدهد کاهش التهاب در بازار نفت خام هنوز به بازار فراوردههای نفتی سرایت نکرده است.
یکی از مهمترین عوامل این وضعیت، تصمیم روسیه برای توقف صادرات گازوئیل تا پایان ماه ژوئیه است. مسکو این تصمیم را در پی حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای این کشور و با هدف تأمین نیاز داخلی گرفته است. روسیه بهعنوان دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان، در ماههای اخیر با کاهش ظرفیت پالایش و افزایش قیمت سوخت در بازار داخلی روبهرو بوده است.
این محدودیتها در شرایطی اعمال شده که ذخایر جهانی سوخت در سطوح پایینی قرار دارد و همزمان آغاز فصل سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی و فصل برداشت محصولات کشاورزی، تقاضا برای گازوئیل در بخش حملونقل و کشاورزی را افزایش داده است.
«نیل کرازبی» تحلیلگر مؤسسه اسپارتا کامودیتیز، معتقد است ظرفیت پالایشی موجود پاسخگوی حجم فعلی تقاضای جهانی نیست و در صورت تداوم قیمتهای بالا، کاهش مصرف سوخت از سوی مشتریان دور از انتظار نخواهد بود.
بر اساس گزارش ها پس از اعلام ممنوعیت صادرات گازوئیل از سوی روسیه، حاشیه سود پالایش این فراورده در اروپا به بیش از ۶۰ دلار برای هر بشکه رسید، همچنین اختلاف قیمت بنزین اروپا با نفت خام به حدود ۴۱ دلار در هر بشکه افزایش یافت که بالاترین سطح از تابستان ۲۰۲۲ و همزمان با اوج اختلالات ناشی از جنگ روسیه و اوکراین محسوب میشود.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نیز اعلام کرده است که اگرچه با بازگشایی مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس، عرضه نفت خام تا حدی بهبود یافته، اما بازسازی ظرفیت پالایش با سرعت بسیار کمتری پیش میرود. این نهاد بینالمللی تأکید کرده کمبود گازوئیل اکنون به مهمترین دغدغه بازار جهانی انرژی تبدیل شده و حتی از نگرانیهای پیشین درباره سوخت جت نیز فراتر رفته است.
در همین راستا، برخی کشورها اقدامات جبرانی را آغاز کردهاند. چین با کاهش محدودیتهای صادرات سوخت در ماه ژوئیه، به تعدادی از پالایشگاههای خصوصی اجازه داده است صادرات خود را از سر بگیرند تا بخشی از کمبود عرضه در بازارهای آسیایی جبران شود.
با وجود این اقدامات، بازار جهانی سوخت همچنان در شرایطی شکننده قرار دارد، کاهش ذخایر راهبردی محدودیت ظرفیت پالایش و تداوم تنشهای ژئوپلیتیکی، احتمال افزایش دوباره قیمت فرآوردههای نفتی را تقویت کرده است؛ موضوعی که در صورت ادامه محدودیتهای صادراتی روسیه یا تشدید بحرانهای منطقهای، میتواند هزینه حملونقل، تولید مواد غذایی و فعالیتهای صنعتی را در بسیاری از کشورها افزایش دهد.
تجاوز آمریکایی صهیونی به ایران در اواخر فوریه، به کمبود هلیوم منجر شد و شرکتها را در سراسر جهان از جمله در چین که صنعت هوش مصنوعی به طور فزایندهای برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی به تراشههای داخلی متکی است، مختل کرد. هلیوم برای مدیریت گرما در تولید نیمهرسانا ضروری است.
کوری کامبز، رئیس تحقیقات زنجیره تامین و مواد معدنی حیاتی در شرکت تحقیقات سیاستگذاری «تریویوم چاینا» گفت: «ممنوعیت صادرات هلیوم تلاشی آشکار برای محافظت از عرضه داخلی پس از شعلهور شدن مجدد درگیری آمریکا با ایران است. خبر خوب این است که من از هیچ کشوری که به طور خاص به واردات هلیوم از چین وابسته باشد، آگاه نیستم. ممنوعیت صادرات ممکن است تاثیر اندکی بگذارد، اما نباید باعث کمبود یا شوکهای قیمتی عمده شود.»
چین به شدت به هلیوم وارداتی وابسته است. تریویوم تخمین میزند که واردات حدود ۸۵ درصد از نیازهای چین را تامین میکند. کامبز گفت: قطر که بیش از نیمی از واردات هلیوم چین را در سالهای اخیر تامین کرده و یک سوم از عرضه جهانی را تشکیل میدهد، صادراتش در طول جنگ علیه ایران مختل شد.
کامبز گفت: شرکتهای چینی معمولا با فروش حجم مازاد به سایر بازارهای آسیایی، مقداری هلیوم صادر کردهاند. با توجه به درگیریهای مجدد در خاورمیانه که خطرات عرضه و قیمتهای منطقهای را افزایش میدهد، پکن به دنبال جلوگیری از صادرات هلیوم توسط شرکتهای داخلی و تشدید افزایش قیمتهای داخلی است.
بر اساس گزارش ها هلیوم از میدانهای گاز طبیعی با غلظتهای غیرمعمول بالای هلیوم استخراج میشود و نمیتوان آن را به سرعت از سایر فرآیندهای صنعتی تولید کرد. در ساخت تراشه، از این گاز برای خنکسازی ویفر، حکاکی پلاسما، رسوب بخار شیمیایی، رسوب لایه اتمی، پشتیبانی لیتوگرافی و تشخیص نشت استفاده میشود.
انتهای پیام/
