به گزارش توسعه۲۴؛ چین در پاسخ به اقدامات تنبیهی پنتاگون، محدودیتهای صادراتی علیه ۱۰ شرکت آمریکایی فعال در حوزه دفاعی و استخراج عناصر نادر خاکی اعمال کرد. چین امروز دوشنبه (۲۲ ژوئن) اعلام کرد در واکنش به قرار گرفتن شرکتهای چینی در فهرست سیاه آمریکا، محدودیتهای صادراتی علیه ۱۰ شرکت آمریکایی فعال در صنایع دفاعی و استخراج عناصر نادر خاکی اعمال کرده است.
این اقدام حدود یک ماه پس از سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به پکن انجام میشود؛ سفری که ترامپ با هدف کاهش تنشها و تثبیت روابط پرتنش میان دو کشور و در جریان گفتوگو با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، صورت داده بود.اگرچه دو کشور در آن دیدار توافق کردند برای کاهش تعرفههای تجاری همکاری کنند، اما روابط واشنگتن و پکن از آن زمان تاکنون بار دیگر تحت فشار رقابتهای فناوری و نظامی قرار گرفته است.
آمریکا در ماه جاری فهرست سیاه جدیدی شامل ۸۰ شرکت و زیرمجموعه آنها منتشر کرد و مدعی شد این شرکتها در حمایت از ارتش چین نقش دارند.در میان شرکتهای افزودهشده به این فهرست، نام غولهای فناوری چین از جمله علیبابا و بایدو و همچنین شرکت خودروسازی بیوایدی (BYD) نیز دیده میشود؛ اقدامی که با تهدید پکن به انجام اقدامات تلافیجویانه همراه شد.
وزارت بازرگانی چین در بیانیهای اعلام کرد محدودیتهای صادراتی جدید «در پاسخ به اقدام فاحش دولت آمریکا در افزودن شرکتها به آنچه به اصطلاح “فهرست شرکتهای نظامی چین” نامیده میشود» اعمال شده و هدف آن نیز «حفظ امنیت ملی» است.در فهرست جدید چین، نام ۱۰ نهاد آمریکایی دیده میشود که از جمله آنها میتوان به شرکت «آویوکس» (Aveox) اشاره کرد که دارای قراردادهای دفاعی و هوافضایی با ارتش آمریکا است.
همچنین شرکت «اوشکوش دیفنس» (Oshkosh Defense) که تولیدکننده خودروهای نظامی برای نیروهای مسلح آمریکا به شمار میرود، در میان شرکتهای تحریمشده قرار دارد.دو شرکت فعال در حوزه عناصر نادر خاکی، یعنی «امپی متریالز» (MP Materials) و «یواسای رِر اِرث» (USA Rare Earth) نیز در این فهرست قرار گرفتهاند.
بر اساس اعلام وزارت بازرگانی چین، صادرکنندگان چینی حق ارائه کالاهای دو منظوره (دارای کاربرد غیرنظامی و نظامی) به این شرکتها را نخواهند داشت و تمامی فعالیتهای صادراتی مرتبط که هماکنون در جریان است باید فوراً متوقف شود.این ممنوعیت تنها به شرکتهای چینی محدود نمیشود؛ بلکه شامل «سازمانها و افراد در هر کشور یا منطقهای» نیز خواهد شد که قصد انتقال یا تأمین کالاهای دو منظوره با منشأ چینی برای این شرکتها را داشته باشند.
همزمان، وزارت دارایی چین نیز اعلام کرد نهادهای مسئول خریدهای دولتی از این پس اجازه خرید محصولات تولیدی ۴۶ شرکت آمریکایی را نخواهند داشت. در میان این شرکتها نام شرکتهای بزرگ صنایع دفاعی آمریکا از جمله لاکهید مارتین، ریتیون و بخش دفاعی بوئینگ به چشم میخورد. همچنین برخی زیرمجموعههای جنرال داینامیکس، شرکت اندوریل اینداستریز و چندین شرکت هوافضایی دیگر نیز مشمول این محدودیت شدهاند. با این حال، شرکتهایی که با سرمایهگذاری آمریکایی در داخل چین فعالیت میکنند از این محدودیتها مستثنی شدهاند. وزارت دارایی چین اعلام کرد این تصمیمات از روز دوشنبه اجرایی خواهد شد.
وزارت بازرگانی چین پیش از این نیز در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ تعدادی از این شرکتها و زیرمجموعههای آنها را به دلیل مشارکت در فروش تسلیحات آمریکا به تایوان تحریم کرده بود.تایوان برای مقابله با فشارهای فزاینده پکن به شدت به حمایت واشنگتن متکی است. چین این جزیره را بخشی از قلمرو خود میداند و بارها تأکید کرده که استفاده از زور برای الحاق آن را منتفی نمیداند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز در ماه جاری اعلام کرد بسته پیشنهادی ۱۴ میلیارد دلاری فروش تسلیحات به تایوان همچنان در دست بررسی است.با وجود تشدید اختلافات، ترامپ پس از دیدار خود با شی جینپینگ در ماه مه تلاش کرده تصویری از روابط مستحکم میان دو کشور ارائه دهد. او هفته گذشته در نشست گروه هفت در فرانسه از رئیسجمهور چین به دلیل حفظ «بیطرفی» در جریان درگیری آمریکا با ایران و حمایت از آتشبس اولیه میان طرفها قدردانی کرد.
آژانس بینالمللی انرژی برآورد میکند ارزش بازار مواد معدنی حیاتی مورد نیاز صنایع نوین تا سال ۲۰۴۰ به حدود ۷۷۰ میلیارد دلار برسد. همین گزارشها نشان میدهد تقاضا برای این مواد در دهههای پیش رو با شتاب زیادی افزایش خواهد یافت. عناصر نادر خاکی که بخشی از این مجموعه هستند، به دلیل نقش کلیدی در فناوریهای پیشرفته، سهم مهمی در این تحول دارند. به همین علت، رقابت بر سر دسترسی به این مواد، یکی از محورهای سیاست صنعتی قدرتهای بزرگ شده است.
موتور این تحول، فقط خودروهای برقی یا انرژیهای تجدیدپذیر نیست. رشد سریع هوش مصنوعی، توسعه مراکز داده، گسترش صنایع پیشرفته و افزایش وابستگی اقتصاد دیجیتال به تجهیزات پیچیده، نیاز به مواد معدنی حیاتی را وارد مرحله تازهای کرده است. به بیان دیگر، انقلاب فناوری که جهان امروز تجربه میکند، بر زیرساختی استوار است که بخش مهمی از آن در دل معادن قرار دارد.
در میان دهها ماده معدنی حیاتی، عناصر نادر خاکی جایگاه ویژهای دارند. این عناصر در تولید آهنرباهای دائمی، تجهیزات الکترونیکی، سامانههای مخابراتی، صنایع دفاعی و بسیاری از فناوریهای نوظهور نقش کلیدی ایفا میکنند. همین موضوع باعث شده است که هر کشف جدید و هر پیشرفت فناورانه در این حوزه، توجه دولتها و شرکتهای بزرگ را به خود جلب کند.
در ایران نیز باید به اهمیت این موضوع توجهی ویژهای داشت. اگر در گذشته کشف یک ذخیره معدنی بیشتر یک خبر تخصصی محسوب میشد، امروز میتواند بخشی از ظرفیت کشور برای توسعه اقتصادی در آینده تلقی شود.
در سالهای اخیر، خبرهای مهمی درباره شناسایی ذخایر و دستیابی به فناوری جداسازی عناصر نادر خاکی در ایران منتشر شده است؛ تحولاتی که کمتر مورد توجه افکار عمومی قرار گرفتهاند. در قسمت بعدی این پرونده، به اقدامات انجامشده در کشور و فرصتهایی که میتوانند پیش روی صنعت و معدن ایران قرار دهند، خواهم پرداخت.
انتهای پیام/
