به گزارش توسعه۲۴؛ شرکتهای بزرگ معدنی که تا چند سال پیش به دیزل، زغالسنگ و برق تولیدشده از سوختهای فسیلی متکی بودند، اکنون سرمایهگذاریهای گستردهای را برای احداث نیروگاههای خورشیدی، توسعه سامانههای ذخیرهسازی انرژی و برقیسازی ناوگان معدنی آغاز کردهاند. این تحول تنها با هدف کاهش آلایندگی دنبال نمیشود؛ کاهش هزینههای بلندمدت، افزایش امنیت تامین انرژی، ارتقای بهرهوری و انطباق با استانداردهای سختگیرانه زیستمحیطی نیز از مهمترین محرکهای تغییر مسیر شرکتهای معدنی به شمار میرود.
بررسیهای منتشرشده از سوی نشریه «ماینینگ تکنولوژی» و تحلیلهای موسسه «گلوبالدیتا» نشان میدهد انرژی خورشیدی اکنون مهمترین فناوری مورد استفاده در برنامههای کربنزدایی معادن است. بسیاری از فناوریهای پیشرفته مانند هیدروژن سبز یا سامانههای جذب و ذخیره کربن هنوز تا تجاری شدن فاصله دارند، اما نیروگاههای خورشیدی، باتریهای ذخیرهسازی و تجهیزات برقی هماکنون وارد فاز اجرایی شدهاند و بسیاری از شرکتهای معدنی آنها را بهعنوان نخستین گام گذار انرژی انتخاب کردهاند.
انرژی خورشیدی به جای دیزل
کربنزدایی معدنکاری فرآیندی تدریجی است. بخش عمده تجهیزات معدنی هنوز با موتورهای دیزلی کار میکنند و جایگزینی آنها به سرمایهگذاریهای بسیار سنگین نیاز دارد. از همین رو شرکتها مسیر تحول را از تولید برق آغاز کردهاند. انرژیهای تجدیدپذیر دو مزیت مهم دارند؛ نخست آنکه فناوری آنها به بلوغ رسیده و هزینه تولید برق خورشیدی و بادی طی سالهای اخیر به طور محسوسی کاهش یافته است. دوم آنکه همین برق پاک، زیرساخت لازم برای برقیسازی تجهیزات و ماشینآلات معدنی را فراهم میکند. در واقع استفاده از کامیون یا حفار برقی تنها زمانی به کاهش واقعی انتشار کربن منجر میشود که برق مصرفی آنها نیز از منابع تجدیدپذیر تامین شود. به همین دلیل بسیاری از شرکتهای معدنی جهان توسعه نیروگاههای خورشیدی را در اولویت سرمایهگذاری قرار دادهاند؛ پروژههایی که علاوه بر کاهش انتشار آلایندهها، هزینه انرژی را نیز در بلندمدت قابل پیشبینی میکنند.
تحلیلهای گلوبالدیتا نشان میدهد انرژی خورشیدی سریعترین رشد را در میان منابع انرژی مورد استفاده معادن جهان تجربه میکند. اگرچه گاز طبیعی همچنان مهمترین منبع تولید برق در بسیاری از معادن فعال محسوب میشود، اما سهم انرژی خورشیدی با سرعت در حال افزایش است. در حال حاضر حدود ۱۱درصد معادن فعال دارای تولید برق در محل از سامانههای خورشیدی استفاده میکنند. این سهم در پروژههای معدنی جدید به حدود ۴۱درصد رسیده است؛ آماری که نشان میدهد سرمایهگذاریهای آینده بیش از گذشته به سمت انرژی خورشیدی حرکت خواهد کرد.
بررسیهای منطقهای نیز تفاوت قابلتوجهی را نشان میدهد. در اروپا، خورشید به منبع اصلی برق معادن تبدیل شده و حدود ۸۷درصد ظرفیت تولید برق پروژههای معدنی جدید را تشکیل میدهد. در مقابل، آمریکای شمالی همچنان وابستگی بالایی به گاز طبیعی دارد و سهم انرژی خورشیدی در آن تنها حدود ۴درصد است. در خاورمیانه و آفریقا نیز انرژی خورشیدی به تدریج جایگزین دیزل میشود؛ تغییری که علاوه بر کاهش آلایندگی، هزینه تامین انرژی معادن دورافتاده را نیز کاهش میدهد.
ابزار جدید مدیریت هزینه معادن
همه معادن امکان احداث نیروگاه اختصاصی ندارند. بسیاری از معادن به شبکه برق متصل هستند و از مسیر قراردادهای بلندمدت خرید برق تجدیدپذیر، مصرف انرژی خود را سبز میکنند. در این قراردادها، شرکت معدنی برق مورد نیاز خود را برای چندین سال با قیمت مشخص از نیروگاههای خورشیدی یا بادی خریداری میکند. این روش علاوه بر کاهش انتشار کربن، نوسان هزینه انرژی را نیز کنترل میکند. بر اساس گزارش گلوبالدیتا، شرکت «بیاچپی» بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ با امضای ۱۰قرارداد خرید برق، بیشترین استفاده را از این ابزار داشته است. پس از آن شرکت «ریوتینتو» با ۹قرارداد و شرکت «آنگلو امریکن» با ۶قرارداد قرار دارند.
تولید برق پاک تنها نیمی از مسیر است. مقصد نهایی صنعت معدن، جایگزینی ماشینآلات دیزلی با تجهیزات تمامبرقی است. برآوردهای سازمان تغییرات اقلیمی استرالیا نشان میدهد حدود ۲۰درصد انتشار گازهای گلخانهای معادن این کشور از احتراق سوخت، عمدتا دیزل، ناشی میشود. به همین دلیل حذف موتورهای دیزلی یکی از مهمترین اهداف شرکتهای معدنی است. مطالعه دانشگاه هاروارد نیز نشان میدهد برقیسازی ناوگان معادن روباز میتواند انتشار گازهای گلخانهای را تا ۹۲.۶درصد کاهش دهد و همزمان هزینههای عملیاتی را بین ۴۰ تا ۶۲درصد پایین بیاورد.
نخستین معادن تمامبرقی
نمونههای عملی این تحول نیز در جهان رو به افزایش است. معدن مس «آیتیک» در شمال سوئد از نخستین معادنی است که سامانه ترولیکمک را به کار گرفته است. شرکت کانادایی «آنگلو امریکن» نیز توسعه ناوگان برقی خود را آغاز کرده است. در چین، معدن زغالسنگ معدن «ییمین» اکنون از ۱۰۰کامیون برقی خودران مجهز به هوش مصنوعی استفاده میکند. شرکت «فرست کوانتوم» نیز ۵۱کامیون معدنی برقی را وارد مدار کرده و شرکت «شاندونگ گلد» از دهها دستگاه لودر و ماشین حملونقل برقی بهره میبرد. گلوبالدیتا پیشبینی میکند با پیشرفت فناوری باتری، برقیسازی گسترده ناوگان معدنی بین سالهای ۲۰۳۵ تا ۲۰۴۰ به مرحله تجاری کامل برسد.
هزینههای گذار انرژی برای معادن
با وجود مزایای فراوان، گذار انرژی بدون هزینه نیست. بر اساس نظرسنجی گلوبالدیتا، ۴۴درصد فعالان بخش معدن، هزینه اولیه خرید تجهیزات برقی را مهمترین مانع اجرای این فناوری میدانند. قیمت یک کامیون معدنی باتریبرقی بسته به ظرفیت آن میتواند از چند صد هزار دلار تا بیش از ۶میلیون دلار برسد. علاوه بر آن، توسعه ایستگاههای شارژ، خطوط انتقال برق و سامانههای ذخیرهسازی نیز سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد. با این حال، مطالعات اقتصادی نشان میدهد این هزینهها در بلندمدت قابل جبران است. موسسه «آیدیتکاکس» برآورد کرده است یک کامیون برقی ۱۵۰ تنی طی عمر عملیاتی خود میتواند بیش از ۵.۵میلیون دلار در هزینه سوخت صرفهجویی کند.
انتهای پیام/
